काठमाडौं । हामीले सेवन गर्ने हरेक खाद्य पदार्थको आफ्नै प्रकृति र गुण हुन्छ। तर, कहिलेकाहीँ स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक मानिएका दुई फरक प्रकृतिका खानेकुरा एकैसाथ खाँदा त्यसले शरीरमा नकारात्मक असर पुर्याउन सक्छ। आयुर्वेद र आधुनिक पोषण विज्ञानका अनुसार ‘फुड कम्बिनेसन’ नमिल्दा पाचन प्रणालीमा समस्या आउनुका साथै दीर्घकालीन स्वास्थ्य जटिलता समेत देखिन सक्छ।
विज्ञहरूका अनुसार स्वास्थ्यका लागि पोषक मानिएका दुई वा दुईभन्दा धेरै खानेकुरा एकैपटक खाँदा एउटाको गुणधर्म अर्कोसँग नमिल्न सक्छ। डा. हेमराज कोइरालाका अनुसार खानेकुराको गलत मिश्रणका कारण मानिस बिरामी परेर अस्पताल नै भर्ना हुनुपर्ने अवस्था समेत आउन सक्छ।
बिर्सिएर पनि सँगै खान नहुने केही मुख्य खानेकुराहरू यसप्रकार छन्:
१. दूध र अमिलो फलफूल
दूधसँग सुन्तला, कागती, अंगुर वा अन्य कुनै पनि अमिलो फलफूल मिसाएर खानु हुँदैन। अमिलोले पेटमा पुगेपछि दूध फटाउने काम गर्छ, जसका कारण पाचन प्रक्रिया अवरुद्ध भई ग्यास्ट्रिक र पेट फुल्ने समस्या निम्तिन्छ।
२. दही र माछा
दही र माछा दुवै प्रोटिनका राम्रा स्रोत हुन्, तर यिनीहरूको प्रकृति पूर्णतः फरक हुन्छ। माछा तातो प्रकृतिको र दही चिसो प्रकृतिको मानिन्छ। यी दुई चिज एकैसाथ खाँदा पाचनमा असन्तुलन हुनुका साथै छालासम्बन्धी एलर्जीको जोखिम रहन्छ।
३. मह र तातो पदार्थ
महलाई कहिल्यै पनि अत्यधिक तातो पानी वा तातो दूधमा मिसाउनु हुँदैन। उच्च तापक्रमले महमा रहेका प्राकृतिक पोषक तत्वहरूलाई नष्ट गरिदिन्छ र यो स्वास्थ्यका लागि हानिकारक बन्न सक्छ। मह सधैँ मनतातो वा सामान्य तापक्रम भएको पानीमा मिसाउनु उपयुक्त हुन्छ।
४. दूध र नुनिलो खानेकुरा
दूध पिएलगत्तै नुनिलो तरकारी, अचार वा सितन खानु स्वास्थ्यका लागि घातक हुन सक्छ। चिकित्सकहरूका अनुसार दूध र नुनको मिश्रणले शरीरमा प्रतिकूल रासायनिक प्रतिक्रिया गराई छालामा सेतो दाग वा अन्य चर्मरोग निम्त्याउन सक्छ।
५. करेला र भिन्डी
करेलाको तरकारी खाएपछि वा करेलासँगै भिन्डी खानु पाचनका लागि राम्रो मानिँदैन। यसले पेटमा अम्लपित्त (एसिडिटी) बढाउनुका साथै ग्यास्ट्रिकको समस्यालाई अझ तीव्र पार्न सक्छ।
६. दही र फलफूल
धेरैले ‘फ्रुट सलाद’ को रूपमा दही र फलफूल मिसाएर खाने गर्छन्। तर, फलफूलमा हुने एसिड र दहीमा हुने ब्याक्टेरियाको मिश्रणले पाचन प्रणालीमा विषालु तत्व पैदा गर्न सक्छ, जसले गर्दा शरीरमा एलर्जी वा रुघाखोकी जस्ता समस्या देखिन सक्छन्।
७. मासु र दूध
मासु खाएपछि तुरुन्तै दूध पिउनु पाचन प्रणालीका लागि निकै भारी हुन्छ। मासु आफैँमा ढिलो पच्ने आहार हो, त्यसमा दूध थपिँदा पाचन प्रक्रिया सुस्त भई पेट दुख्ने वा कब्जियत हुने सम्भावना रहन्छ।
८. खरबुजा र पानी
खरबुजामा पहिले नै प्राकृतिक रूपमा पानीको मात्रा निकै बढी हुन्छ। खरबुजा खाएपछि तुरुन्तै पानी पिउँदा शरीरको पाचन रस पातलिन्छ, जसका कारण पाचन प्रक्रिया बिग्रने, हैजा वा पखाला लाग्ने जोखिम रहन्छ।
नोट: स्वस्थ रहनका लागि सही समयमा सही खानेकुराको छनोट अनिवार्य छ। यदि तपाईं कुनै विशेष औषधि सेवन गरिरहनुभएको छ भने खानपानमा परिवर्तन गर्नुअघि चिकित्सकको सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ।
